Söke Sofular köyünde kül depolama tesisi gerginliği

Hukukçu Mehmet Çilsal “Latmos'u, zeytinlikleri ve köyleri sermayenin külüne teslim etmeyeceğiz!Sofular Mahallesi'nde Batı Kipaş Kağıt tarafından yapılmak istenen Kül Düzenli Depolama Tesisi, bir çevre projesi değil; doğanın, emeğin ve köylü yaşamının şirket kârı uğruna feda edilmesinin yeni bir örneğidir. Söke  Belediyesi'nin ruhsat vermediği proje, şimdi ÇED süreci üzerinden halkın iradesi yok sayılarak yeniden dayatılmaktadır” dedi.

Batı Kipaş Kağıt Sanayi A.Ş. tarafından, Sofular Mahallesi sınırlarında bulunan 105 ada 39 numaralı, yaklaşık 222 dönümlük alanda “Kül Düzenli Depolama Tesisi” kurulması amacıyla Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci başlatıldı. Sofular'da Kül Depolama Tesisi projesine karşı yürütülecek mücadeleyi değerlendirmek üzere bir araya gelen STK’lar tepki gösterdi.

TEMA Vakfı adına Ömriye Demirkol, EKODOSD adına Bahattin Sürücü, Hukukçu Mehmet Çilsal, Latmos Platformu üyesi Dr. Varol Aydın, Muhtarlar Derneği Başkanı Ali Çıtak, 17 mahalle muhtarı, Sofular Mahalle Muhtarı Veli Kurt, gazeteciler ve çok sayıda Sofularda oturan vatandaşlar ardı ardına açıklama yaptı.
5 Ağustos'ta yapılacak Halkın Katılımı Toplantısı öncesinde izlenecek yol haritasını değerlendirildi. Açıklamada “ Doğamızı, tarım alanlarımızı, su kaynaklarımızı ve Latmos'un eşsiz değerlerini korumak için ortak mücadeleyi büyütme kararlılığımızı bir kez daha ortaya koyduk.Söke Belediyesi’nin ruhsat vermediği projede söz konusu alanın 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda orman alanı, önemli doğa alanı ve tarım alanı olarak tanımlandı” denildi.

Günde 384 Ton Kül Taşınacak

Proje kapsamında, Batı Kipaş'ın fabrikası ve enerji üretim santralinde kömür ile proses atıklarının yakılması sonucu ortaya çıkan günlük yaklaşık 384 ton uçucu kül ve cürufun, kuş uçuşu yaklaşık 20 kilometre uzaklıktaki Sofular Mahallesi'nde depolanması planlanıyor. Küllerin tesise kamyonlarla taşınacağı ifade edildi.

“Çevresel Riskler Yeterince Değerlendirilmedi”

Sofular Mahalle Muhtarı tarafından yapılan açıklamada, planlanan depolama alanının orman ekosistemi, tarım arazileri, yeraltı su kaynakları ve yerleşim alanlarına yakınlığı nedeniyle hassas bir bölgede bulunduğu vurgulandı.

Muhtar, ÇED başvuru dosyasında özellikle ince toz (PM2.5) etkileri, ağır metal içeren küllerin uzun vadeli çevresel sonuçları, yeraltı suyu izleme çalışmalarının kapsamı ve alternatif alan değerlendirmeleri konusunda yeterli, ölçülebilir ve denetlenebilir verilerin bulunmadığını öne sürdü.

Ayrıca günlük yüzlerce ton külün taşınmasının bölgede yoğun kamyon trafiğine neden olacağını belirten muhtar, bunun da toz, gürültü ve kümülatif çevresel etkileri artıracağını savundu.

“ÇED Süreci Sonlandırılmalı”

Muhtar açıklamasında, mevcut haliyle projenin çevre mevzuatı açısından uygun olmadığını düşündüklerini belirterek şu görüşlere yer verdi:

“Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin önleyicilik ve ihtiyatlılık ilkeleri doğrultusunda hareket edilmesi gerektiğine inanıyoruz. ÇED dosyasında yer alan eksiklikler ve bölgenin hassas yapısı göz önüne alındığında, Bakanlık tarafından ‘ÇED Olumlu’ kararı verilmeden önce sürecin sonlandırılması gerektiğini düşünüyoruz.”

Kurumlardan Görüş Talebi

Muhtarlık tarafından sunulan dilekçede, Batı Kipaş Kağıt Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından planlanan “Batı Kipaş Kül Düzenli Depolama Tesisi” projesi hakkında ilgili kurumların görüş bildirmesi talep edildi.

Mahalle sakinleri ise bölgenin doğal yapısının, tarımsal üretimin ve su kaynaklarının korunması için sürecin yakından takip edileceğini belirtti.

HUKUKÇU ÇİLSAL AÇIKLADI:

Hukukçu Mehmet Çilsal SÖZCÜ’ye yaptığı açıklamada “Bu saldırı yalnızca birkaç ağacı ya da bir köyü hedef almıyor. Birinci sınıf tarım arazileri, fıstık çamı ormanları, arıcılık alanları, zeytinlikler ve binlerce yıllık Latmos coğrafyası şirketlerin atık sahasına dönüştürülmek isteniyor. Sermaye bir kez daha kârını büyütmek için toprağı, suyu ve havayı metalaştırıyor; yaşamı zehirlemeyi göze alıyor.Tonlarca külün depolanacağı bu tesis, yeraltı sularını kirletme, tarımsal üretimi tahrip etme ve halk sağlığını tehdit etme riski taşımaktadır. Bedeli patronlar değil, köylüler, emekçiler, üreticiler ve gelecek kuşaklar ödeyecektir. Çünkü #kapitalist düzen için #doğa yalnızca sömürülecek bir kaynak, halk ise katlanması gereken bir maliyet olarak görülmektedir.Latmos'ta yaşanan, yalnızca bir #çevre mücadelesi değil; sermaye ile yaşam arasındaki #sınıfsal çelişkinin somut bir ifadesidir. Bugün Sofular'da, yarın başka bir köyde aynı talan politikalarıyla karşılaşacağız. Bu nedenle #mücadele yalnızca bir depolama tesisine karşı değil, doğayı ve insanı kâr uğruna tüketen yağma düzeninedir.Sofular'dan yükselen ses, 15 köyün, emekçilerin, köylülerin ve #ekoloji savunucularının ortak sesidir:
Havamıza, suyumuza, toprağımıza dokunma!Latmos satılık değildir!
Zeytinlikler, ormanlar ve yaşam alanları şirketlerin değil halkındır!
Sermayenin külüne karşı yaşamı savunacağız!
Yaşamı, doğayı ve geleceğimizi birlikte koruyacağız!

Projenin Teknik Detayları ve Tartışmanın Özeti

ÇED başvuru dosyasında yer alan bilgilere göre, Batı Kipaş Kağıt Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından Söke'nin Sofular Mahallesi'nde kurulması planlanan "Batı Kipaş Kül Düzenli Depolama Tesisi", fabrikanın enerji üretim santralinde kömür ve proses atıklarının yakılması sonucu ortaya çıkan uçucu kül ve dip külünün depolanmasını amaçlıyor.

Fabrika bünyesindeki enerji santralinde oluşan küller, kazanlardan kapalı ve filtreli sistemlerle alınarak silolarda depolanıyor. Santralde elektrostatik filtreler ve torba filtre sistemleri kullanıldığı, külün tesis içerisinde kapalı mekanik sistemlerle taşındığı belirtiliyor. Santralde oluşan yatak külü miktarının yaklaşık 7 ton/saat olduğu ifade edilirken, toplam kül oluşumunun ise günlük en fazla 384 tona ulaşabildiği kaydediliyor.

Şirket tarafından hazırlanan proje dosyasında, mevcut durumda oluşan küllerin yaklaşık 200 kilometre uzaklıktaki Oyak Çimento Fabrikası'na çevresel önlemler alınmış kamyonlarla gönderildiği belirtiliyor. Ancak uzun mesafe taşımacılığının yüksek maliyet oluşturması nedeniyle, küllerin bundan sonra kuş uçuşu yaklaşık 20 kilometre uzaklıktaki Sofular Mahallesi'nde kurulacak depolama tesisine nakledilmesi planlanıyor.

Öte yandan proje, bölge halkı ve Sofular Mahalle Muhtarlığı tarafından çevresel etkileri nedeniyle eleştiriliyor. Muhtarlık, depolama alanının orman, tarım ve doğal yaşam açısından hassas bir bölgede bulunduğunu, yeraltı su kaynakları üzerinde risk oluşturabileceğini ve günlük yüzlerce ton külün taşınmasının bölgede yoğun kamyon trafiği yaratacağını savunuyor.

Mahalle Muhtarlığı tarafından yapılan başvuruda, özellikle ince toz emisyonları, ağır metal içerikli külün uzun vadeli etkileri, yeraltı sularının korunması ve alternatif alan değerlendirmelerinin yeterince açıklanmadığı ileri sürülerek ÇED sürecinin yeniden değerlendirilmesi talep edildi.

Projeyle ilgili nihai kararın, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen ÇED sürecinin tamamlanmasının ardından verileceği belirtildi.