8 BİN YILLIK LATMOS’UN DOĞASINI TARİHİNİ KÜLTÜRÜNÜ MADEN UĞRUNA YOK EDİYORLAR

Muğla ve Aydın il sınırları içerisindeki Çavdar, Güzeltepe ve Karakaya köylerindeki 8 bin yıllık Antik Latmos Kent sınırları içerisinde ruhsatsız maden ocağı aleyhinde açılan davanın bilirkişi incelemesi yapıldı. Köylülerini ve Egeli çevre örgütlerinin bulunduğu keşifte gergin anlar yaşandı.

5 Bin 823 Dönümlük Alanda Ruhsatsız Faaliyet İddiası ile açılan davanın Bilirkişi Keşfinde “Toprağımıza Sahip Çıkıyoruz” sloganları atıldı, köylüler ve çevre örgütleri maden ocağına sert tepki gösterdi gerğinliği jandarma önledi.

5 BİN DÖNÜM ALAN CEHENNEME ÇEVRİLECEK

Büyük bölümü çam ormanı, tarla, otlak ve zeytinliklerden oluşan yaklaşık 5 bin 823 dönümlük alanda yürütüldüğü iddia edilen ruhsatsız ve izinsiz madencilik faaliyetleri hakkında açılan davada bilirkişi keşfi dün yapıldı.

2004–2024 yılları arasında bölgede izinsiz madencilik yapıldığı iddiasıyla açılan dava kapsamında yapılan keşif, hem hukuk hem de çevre mücadelesi açısından dikkatle takip edildi.

Bilirkişi incelemesine çevre örgütleri ve yurttaşlar yoğun ilgi gösterdi. Keşif sırasında alanda bulunan isimler arasında Av. Mehmet Çilsal, Eski Aydın Belediye Başkanı Hüseyin Aksu ve Nazlı Deniz Kurtoğlu ile Söke Muhtarlar Derneği Başkanı ile Karakaya, Güzeltepe, Karacahayıt, Yeşilköy ve Sofular mahalle muhtarları; Aydın, Söke, Kuşadası, Güzelçamlı, Didim-Akbük ve Bodrum’dan gelen sivil toplum örgütleri ile madencilik faaliyetlerinden etkilenen köylerde yaşayan vatandaşlar katılmıştır.

• Aydın Çevre Koruma ve Kültür Derneği (AYÇED)
• Latmos Platformu
• EKODOST
• Akbük Doğa ve Yaşam Derneği
• Yatağan Laguna Çevre ve Kültür Derneği
• Kuşadası Çevre Platformu
• Söke Çevre Platformu (ÇEP)
• Söke Zirve Dağcılık Kulübü isimli çevre örgütleri katıldı.

LATMOS GELECEK KUŞAKLARIN MİRASIDIR

Keşif sırasında bir araya gelen çevreciler, Latmos’un doğal ve kültürel mirasının korunması gerektiğini vurgulayarak ortak bir açıklama yaptı.

Çevreciler, bölgede yürütülen madencilik faaliyetlerine karşı olduklarını belirterek şu mesajı verdi:

“Havamıza, suyumuza, toprağımıza sahip çıkıyoruz. Latmos sadece bugünün değil, gelecek kuşakların da ortak mirasıdır.”

Latmos’ta yıllardır süren çevre mücadelesi açısından büyük önem taşıyan keşif sonrası hazırlanacak bilirkişi raporu, davanın seyrini belirleyecek en önemli belgelerden biri olacak.

Çevre örgütleri ise Latmos’un doğal dokusunun korunması için hukuki mücadeleyi sürdüreceklerini vurguladı.

Yapılan ortak açıklama şunlar belirtildi:

AÇIK HAVA MÜZESİ OLAN TAŞKÖPRÜ VADİSİ MADENLERLE YOK EDİLİYOR

Keşfe katılan herkes, madencilik faaliyetlerinin doğada yarattığı tahribatı yerinde görme fırsatı bulmuştur.

Madencilik faaliyetlerinin yürütüldüğü alanların tam ortasında Taşköprü Vadisi yer almaktadır. Doğal ve kültürel zenginlikleriyle eşsiz özelliklere sahip bu vadinin mutlak korunması gerekirken, ne yazık ki bugün bu muhteşem coğrafyanın çevresi doğada derin yaralar açan maden ocaklarıyla kuşatılmış durumdadır.

8 BİN YILLIK TARİHİ BARINDIRIYOR

Vadinin adını aldığı Taşköprü, kış yağışlarıyla oluşan çavlan dönemlerinde hem insanların hem de yaban hayatının geçişini sağlayan ve antik dönemden günümüze kadar ulaşan önemli bir yapıdır.

Latmos (Beşparmak) Dağları’nın kuzeye açılan kapısı niteliğindeki bu bölgenin tarihi yaklaşık 8 bin yıl öncesine kadar uzanmaktadır.

Alman arkeolog Dr. Anneliese Peschlow ve Milet Arkeoloji Müzesi’nin yürüttüğü çalışmalar sonucunda; kuvarstan yapılmış aletler, çok sayıda taş eser, fırınlanmış çanak-çömlek parçaları, küre biçimli ağırsaklar, ok uçları, kemik aletler ve yassı baltacıklar bulunmuş; bu buluntuların Neolitik Dönem’de bölgede yaşayan insanlara ait olduğu ve buradaki mağaranın bir yaşam alanı olarak kullanıldığı belirlenmiştir.

Vadide bulunan kaya sığınaklarında 8 bin yıl öncesine tarihlenen kaya resimleri, kaya kiliselerinde fresk kalıntıları, antik uygarlıklardan kalan savunma yapıları, kaya mezarları ve pınarlar bulunmaktadır.

ANTİK YOL MADEN TARAFINDAN TAHRİP EDİLDİ

Bilirkişi keşfi sırasında, maden ocağına kadar uzanan antik taş döşeme yolun, açılan çukurlar nedeniyle büyük ölçüde tahrip edildiği de görülmüştür.

Maden ocaklarının yarattığı ürkütücü görüntülerin hemen yanında, doğayla bütünleşmiş bazı eski yerleşim alanları bulunmaktadır. Günümüz teknolojisinden uzak bu yerleşimler, doğayla uyumlu mimarileri ve pitoresk görünümleriyle dikkat çekmektedir.

Zeytin ağaçlarının arasına gizlenmiş bu yerleşimler, maden ocaklarının yarattığı tahribatla büyük bir tezat oluşturmaktadır. Geç Antik Dönem’den Osmanlı Dönemi’ne kadar kesintisiz yaşamın sürdüğü bu alanların büyük bölümü 1970’li yıllardan sonra terk edilmiş; bazı yapılar ise günümüzde yalnızca zeytin hasadı dönemlerinde kullanılmaktadır.

Ana kayalara oyulmuş antik zeytinyağı işliklerinden, Osmanlı döneminde kullanılan taş değirmenlere ve yakın zamana kadar faaliyet gösteren işliklere kadar uzanan zeytin kültürü, bu bölgenin en önemli miraslarından biridir.

Adeta bir açık hava müzesi niteliğindeki bu eşsiz coğrafyada doğa, tarih, yaban hayatı ve geleneksel yaşam iç içe geçmiş durumdadır.

Bölgenin sahip olduğu bu büyük potansiyel, gelecekte gelişebilecek doğa ve kültür turizmi ile hem yöre halkına hem de gelecek nesillere önemli kazanımlar sağlayabilecek niteliktedir.

Ancak tüm bu değerlerin ortasında faaliyet gösteren maden ocakları; doğayı tahrip eden, insan sağlığını olumsuz etkileyen ve geri dönüşü olmayan zararlar yaratan bir tehdit oluşturmaktadır.

Taşköprü Vadisi’nde doğa, tarih ve yaşam bütünlüğünü bozan tek unsur madencilik faaliyetleridir.

Bu nedenle bölgede yürütülen madencilik faaliyetleri durdurulmalı, Taşköprü Vadisi ve çevresi korunmalı ve yöre insanının sosyal ve ekonomik gelişimine katkı sağlayacak sürdürülebilir projeler hayata geçirilmelidir.