İKÖZKEY AKBELENLİLERE ÖRNEK OLACAK KARAR ÖRENTAHT KÖYÜNDEKİ ACELE KAMULAŞTIRMAYI DANIŞTAY DURDURDU

Muğla’nın Milas ilçesine bağlı İkizköy Akbelen civarında 679 parsel arsanın YK Enerji Üretim A.Ş: için 10 Ocak 2026 tarihinde Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile acele kamulaştırma kararı verilmesinini yankı ve tepkileri sürerken Aydn’ın Bozdağan ilçesine bağlı Örenttaht köylülerine sevindirici haber Danıştay’dan geldi.

Muğla’daki Yatağan Termik Santrali’ne kömrü sağlamak için 27. 78. 2024 tariihnde Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile Aydın’ın Bozdoğan ilçesine bağlı Örentaht köyündeki 58 adet toplam 683 hektarlık (683 bin metrekare) vasıflı tarım arazisinin acele kamulaştırılması üzerine 20 köylü hukukçu Mehmet Çilsal aracılığı ile  Danıştay’da iptal davası açmıştı.

Hukukçu Mehmet Çilsal SÖZCÜ’ya yaptığı özel açıklamada şunları söyledi.

BÖLGEYİ CEHENNEME ÇEVİRECEK KAMULAŞTIRMA İÇİN DANIŞTAY’DA SONUÇ ALDIK

***DYG Madencilik Şirketi’nin, rödövansçı Yatağan Termik Enerji Üretim A.Ş. ile birlikte Yatağan Yermik Santrali’nin kömür ihtiyacını karşılamak maksadıyla Aydın İli, Bozdoğan İlçesi, Örentaht Mahallesi mevkiindeki 683,72 ha’lık İşletme Ruhsatı ve 171.79 ha’lık İşletme İzni kapsamında planladığı “Kömür(linyit) Ocağı Projesi” nedeniyle 58 adet tarım vasıflı taşınmaz Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın 27.08.2024 tarih, 46 sayı nolu OLUR’u ile 01.11.2024 tarih, 9088 sayı nolu CUMHURBAŞKANI KARARI’na istinaden Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nce acele kamulaştırılmak istenmiş; bunun üzerine projenin gerçekleştirilmesi halinde halkın geçim kaynağı olan tarım, hayvancılık, arıcılık, çiftçilik gibi faaliyetlerin olumsuz etkileneceği, kömürün yenilenebilir enerji kaynağı olmadığı, açık ocak yöntemiyle yapılacak kömür madenciliğinin bölgenin ekosisteminde ciddi tahribatlara yol açacağı ve mülkiyet haklarının ihlal edileceğinin farkına varan Örentahtlı yaklaşık 20 parselin sahibi ayrı ayrı dava açmıştı..

DANIŞTAY ACELE KAMULAŞTIRMA’NIN İPTAL GEREKÇELERİNİ MADDE MADDE ANLATTI

***Danıştay Kararı’nda Anayasa’nın 35’nci maddesine vurgu yapılarak  "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz." hükmüne yer verilmiş;  Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin Ek1 Nolu Protokolü’nün"Mülkiyetin Korunması" başlıklı 1. Maddesinde de: "Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez." hükmü hatırlatılmış, mülkiyet hakkının ancak kamu yararı amacıyla kanunla sınırlanabileceği belirtilmek suretiyle mülkiyet hakkına yönelik müdahalelerin kanunda öngörülmesi gereği ifade edilmiş, özel mülkiyet hakkı ise korunması gereken temel insan hakları arasında sayılmış, Anayasa ve uluslararası sözleşmelerde mülkiyet hakkını korumaya yönelik düzenlemelerde mülkiyet hakkına müdahaleler olabileceği öngörülmüş ancak bu müdahalelerde kamu yararı gerekçesi, kanuni düzenleme gereği ve ölçülülük ya da orantılılık gibi uluslararası hukukun genel ilkelerinin varlığının dikkate alınması gerektiği, aksi durumda müdahalenin mülkiyet hakkı ihlaline neden olacağının altı çizilmiştir.   

*** Dolayısıyla acele kamulaştırmaya ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararlarının da kamu yararı amacına ve hukuka uygun olup olmadığına yönelik hukuki denetiminin; diğer idari işlemler gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden incelenerek yapılması gerektiği, bu çerçevede dava konusu acele kamulaştırmaya ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararı'nın "kamu yararı" ve "acelelik hali" ölçütleri yönünden ayrı ayrı incelenmesi gerektiği belirtilmiştir.   

*** Uyuşmazlıkta; madencilik faaliyetinden elde edilecek gelir, istihdam, ülke ve bölge ekonomisine katkının arttırılması gerekçeleriyle acele kamulaştırma kararının alındığı, işletmenin faaliyetinin devamlılığının öncelikle ekonomik yarar yönünden irdelendiği, acele kamulaştırma yoluna gidilmezse kamunun uğraması muhtemel zararlarının neler olduğunun açıkça ortaya konmadığı, başka bir anlatımla dava konusu Cumhurbaşkanlığı kararında, acele kamulaştırma yapılmasını gerektiren nedenlerin ve "acelelik hali"nin somut olarak ortaya konulamadığı anlaşılmış; istisnai bir yöntem olan acele kamulaştırmada, olağan kamulaştırma gerekçeleri dışında aceleliğin varlığına dair şartlarının ortaya konulması gerekliliği karşısında, yukarıda belirtilen davalı idarelerce sayılan nedenler acele kamulaştırma yapılmasına gerekçe teşkil etmeyeceği, uyuşmazlık konusu olayda, acele kamulaştırma yapılmasını gerektirecek acelelik halinin mevcut olmadığı sonucuna varılmış; bu durumda Ülkenin doğal kaynaklarından olan madenlerin işletilmesinde ve bu amaçla gerekli taşınmazların kamulaştırılmasında kamu yararı bulunduğu açık olmakla birlikte, 2942 sayılı Kanunun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırma yapılabilmesi için gerekli olan "acelelik hali" somut olarak ortaya konulamadığından, dava konusu Cumhurbaşkanlığı kararının uyuşmazlığa konu taşınmazlara ilişkin hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

İKİZKÖY AKBELEN DAVALARI İÇİN EMSAL TEŞKİL EDECEK

Hukukçu Mehmet Çilsal açıklamasının sonunda “Arazileri yine Cumhurbaşkanlığı kararnemsi ile acele kamulaştırılan Milas İkizöky Akbelen köylülerinin açacakları davada bu danıştay kararının emsal edeceğine inanıyorum. Türkiye’de hukuk ne kadar şikayet etsekte bir şekilde mutlaka yerini buluyor.Bu nedenle Milas köylülerinin çook hızla hareket edip parsel parsel dava açmalarında büyük yarar var ve bu dava Aydın köylülerinin olduğu gibi kazanımla sonuçlanacağına inanıyorum” dedi.